I le aso 12 o Oketopa, na faʻalauiloa mai ai e le Faʻalapotopotoga Tupe Faʻavaomalo (IMF) le lomiga lata mai o le Lipoti o le Vaʻaiga Tau Tamaoaiga a le Lalolagi (o le a taʻua i lalo o le "Lipoti"). Na faʻailoa mai e le IMF i le "Lipoti" o le fua faatatau o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga mo le tausaga atoa o le 2021 e faʻamoemoeina o le 5.9%, ma o le fua faatatau o le tuputupu aʻe e 0.1 pasene le maualalo ifo nai lo le vaʻaiga o Iulai. E talitonu le IMF e ui lava ina faʻaauau pea ona toe faʻaleleia le atinaʻeina o le tamaoaiga o le lalolagi, ae o le aʻafiaga o le faʻamaʻi pipisi fou o le crown pneumonia i le atinaʻeina o le tamaoaiga e sili atu ona tumau. O le vave o le salalau o le delta strain ua faʻateteleina ai le le mautonu o le vaʻaiga mo le faʻamaʻi, faʻagesegese ai le tuputupu aʻe o galuega, faʻateleina o le tau o oloa, saogalemu o meaʻai, ma faʻafitauli o le tau e pei o suiga ua aumaia ai le tele o luʻitau i tamaoaiga eseese.
O le “Lipoti” ua valoia ai o le fua faatatau o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga o le lalolagi i le kuata lona fa o le 2021 o le a 4.5% (e eseese tamaoaiga eseese). I le 2021, o le a tuputupu aʻe tamaoaiga o tamaoaiga maualuluga i le 5.2%, o se faaitiitia o le 0.4 pasene mai le valoia o Iulai; o le a tuputupu aʻe tamaoaiga o maketi tau atiae ma tamaoaiga tau atiae i le 6.4%, o se faateleina o le 0.1 pasene mai le valoia o Iulai. I totonu o tamaoaiga tetele o le lalolagi, o le fua faatatau o le tuputupu aʻe o le atinae o le tamaoaiga e 8.0% i Saina, 6.0% i le Iunaite Setete, 2.4% i Iapani, 3.1% i Siamani, 6.8% i Peretania, 9.5% i Initia, ma le 6.3% i Falani. O le “Lipoti” ua valoia ai o le a tuputupu aʻe le tamaoaiga o le lalolagi i le 4.9% i le 2022, lea e tutusa ma le valoia o Iulai.
Na saunoa le ali’i sili o le tamaoaiga o le IMF, o Gita Gopinath (Gita Gopinath), ona o ni mea e pei o le eseesega o le maua o tui puipui ma le lagolago fa’avae, ua eseese ai fa’amoemoega o le atina’eina o le tamaoaiga o tamaoaiga eseese, o le fa’afitauli autu lea o lo’o feagai ma le toe fa’aleleia o le tamaoaiga o le lalolagi. Ona o le motusia o feso’ota’iga autu i le filifili sapalai o le lalolagi ma le umi o le taimi e motusia ai nai lo le mea sa fa’amoemoeina, ua matua’i ogaoga le tulaga o le tau o oloa i le tele o tamaoaiga, ma ua mafua ai ona fa’ateleina tulaga lamatia mo le toe fa’aleleia o le tamaoaiga ma faigata tele ai ona tali atu i faiga fa’avae.
Taimi na lafoina ai: Oke-15-2021
