Ua maeʻa ona faʻamaeʻaina muamua le lafoga o le kaponi a le EU. O le ā le aafiaga?

I le aso 15 o Mati, na fa'amaonia muamua ai e le Fono a le EU le faiga fa'atonutonu o tuaoi o le kaponi (CBAM, e ta'ua fo'i o le EU carbon tariff). Ua fuafuaina e fa'atinoina aloaia mai le aso 1 o Ianuari, 2023, ma fa'atulaga ai se vaitaimi fesuia'iga e tolu tausaga. I le aso lava lea, i le fonotaga a le komiti o mataupu tau tamaoaiga ma tupe (Ecofin) a le Fono a Europa, na talia ai e minisita o tupe a atunu'u e 27 o le EU le talosaga mo le carbon tariff a Falani, o le peresetene fesuia'i o le Fono a Europa. O lona uiga o lo'o lagolagoina e Atunu'u o le EU le fa'atinoina o le faiga fa'avae o le carbon tariff. I le avea ai ma uluai talosaga a le lalolagi e feagai ai ma suiga o le tau i le tulaga o carbon tariffs, o le faiga fa'atonutonu o tuaoi o le kaponi o le a i ai se a'afiaga tele i fefa'ataua'iga i le lalolagi atoa. E fa'amoemoeina o Iulai o le tausaga nei, o le a ulufale atu ai le EU carbon tariff i le vaega o feutanaiga e tolu vaega i le va o le Komisi Europa, le Fono a Europa ma le Palemene a Europa. Afai e sologa lelei, o le a taliaina le tusitusiga fa'aletulafono mulimuli.
O le manatu o le "totogi o le kaponi" e leʻi faʻatinoina lava i se tulaga tele talu mai lona faʻalauiloaina i le vaitau o le 1990. O nisi tagata atamamai e talitonu o le totogi o le kaponi a le EU e mafai ona avea ma totogi faʻapitoa mo oloa faʻaulufale mai e faʻaaoga e faʻatau ai le laisene faʻaulufale mai a le EU poʻo se lafoga faʻatau i totonu o le atunuʻu e faʻaopoopo i luga o le aofaʻi o le kaponi o oloa faʻaulufale mai, o se tasi lea o ki autu i le manuia o le maliega fou lanumeamata a le EU. E tusa ai ma manaʻoga o le totogi o le kaponi a le EU, o le a faʻaopoopoina lafoga i luga o uʻamea, sima, alumini ma faʻapalaga vailaʻau e faʻaulufale mai mai atunuʻu ma itulagi e fai si malulu o tapulaʻa o le kaponi. O le vaitaimi o suiga o lenei faiga e mai le 2023 i le 2025. I le taimi o le vaitaimi o suiga, e leai se manaʻoga e totogi ai totogifuapauina talafeagai, ae e manaʻomia e le au faʻaulufale mai ona tuʻuina atu tusi faʻamaonia o le aofaʻi o oloa faʻaulufale mai, kaponi faʻaulufale mai ma kaponi faʻaulufale mai e le tuʻusaʻo, ma totogifuapauina e fesoʻotaʻi ma le kaponi faʻaulufale mai e totogi e oloa i le atunuʻu na afua mai ai. A maeʻa le vaitaimi o suiga, o le a totogi e le au faʻaulufale mai totogifuapauina talafeagai mo le kaponi faʻaulufale mai o oloa faʻaulufale mai. I le taimi nei, ua manaʻomia e le EU pisinisi e iloilo, faʻatatau ma lipotia le tau o le tulagavae kaponi o oloa e i latou lava. O le a le aʻafiaga o le faʻatinoina o le totogi o le kaponi a le EU? O a faʻafitauli o loʻo feagai ma le faʻatinoina o lafoga kaponi a le EU? O lenei pepa o le a iloiloina puupuu ai lenei mea.
Matou te fa'avavevaveina le fa'aleleia atili o le maketi o le kaponi
Ua faʻaalia e suʻesuʻega e faʻapea, i lalo o faʻataʻitaʻiga eseese ma fua faatatau eseese o lafoga, o le aoina o lafoga kaponi a le EU o le a faʻaitiitia ai le fefaʻatauaʻiga atoa a Saina ma Europa i le 10% ~ 20%. E tusa ai ma le valoʻaga a le Komisi Europa, o lafoga kaponi o le a aumaia ai le 4 piliona euros i le 15 piliona euros o le "tupe maua faʻaopoopo" i le EU i tausaga taʻitasi, ma o le a faʻaalia ai se aga faʻateleina i lea tausaga ma lea tausaga i se vaitaimi patino. O le a taulaʻi le EU i lafoga i luga o le alumini, faʻapalaga vailaʻau, uʻamea ma le eletise. O nisi tagata atamamai e talitonu o le a "faʻateleina" e le EU lafoga kaponi i isi atunuʻu e ala i aiaiga faʻalapotopotoga, ina ia i ai se aʻafiaga tele i gaioiga faʻapisinisi a Saina.
I le 2021, o le aofaʻi o le auina atu o uʻamea a Saina i atunuʻu e 27 o le EU ma Peretania e 3.184 miliona tone, o se faʻaopoopoga e 52.4% i tausaga taʻitasi. E tusa ai ma le tau o le 50 euros/tone i le maketi kaponi i le 2021, o le a faʻatino e le EU se lafoga kaponi e 159.2 miliona euros i oloa uʻamea a Saina. O le a faʻaitiitia atili ai le tau o oloa uʻamea a Saina e auina atu i le EU. I le taimi lava e tasi, o le a faʻalauiloa ai foʻi le alamanuia uʻamea a Saina e faʻavavevave ai le saoasaoa o le faʻaitiitia o le kaponi ma faʻavavevave ai le atinaʻeina o le maketi kaponi. I lalo o le faatosinaga o manaʻoga faʻapitoa o le tulaga faʻavaomalo ma le manaʻoga moni o pisinisi Saina e tali atu ma le malosi i le faiga faʻatonutonu o le tuaoi kaponi a le EU, o loʻo faʻaauau pea ona faʻateleina le mamafa o galuega faufale o le maketi kaponi a Saina. O se mataupu e tatau ona mafaufau loloto i ai ina ia vave faʻalauiloa le alamanuia uʻamea ma uʻamea ma isi alamanuia ina ia aofia ai i le faiga fefaʻatauaʻiga o le kaponi. O le fa'avavevaveina o le fausiaina ma le fa'aleleia atili o le maketi o le kaponi, o le fa'aitiitia o le aofa'i o lafoga e mana'omia ona totogi e pisinisi Saina mo le auina atu i fafo o oloa i le maketi a le EU e mafai fo'i ona 'alofia ai lafoga fa'alua.
Fa'aosofia le tuputupu a'e o le mana'oga mo le eletise lanumeamata
E tusa ai ma le talosaga fou ua taliaina, o le lafoga kaponi a le EU e na'o le tau manino o le kaponi e iloa, lea o le a matua fa'aosofia ai le tuputupu a'e o le mana'oga o le malosiaga lanumeamata a Saina. I le taimi nei, e le o iloa pe ua iloa e le EU le fa'aitiitia o le fa'asa'olotoina o le eletise a Saina (CCER). Afai e le iloa e le maketi kaponi a le EU le CCER, muamua, o le a fa'avaivaia ai pisinisi a Saina e fa'atau atu i fafo mai le fa'atauina o le CCER e fa'apaleni ai tapula'a, lona lua, o le a mafua ai le le lava o tapula'a kaponi ma le si'itia o tau o le kaponi, ma le lona tolu, o pisinisi e fa'atau atu i fafo o le a naunau e saili ni fuafuaga taugofie e fa'aitiitia ai le fa'asa'olotoina o le eletise e mafai ona fa'atumuina ai le va o tapula'a. E fa'avae i luga o le atina'eina o le malosiaga fa'afouina ma le fa'aaogaina o le faiga fa'avae i lalo o le fuafuaga "kalaponi fa'alua" a Saina, ua fa'amaonia le fa'aaogaina o le malosiaga lanumeamata o le filifiliga sili lea mo pisinisi e feagai ai ma lafoga kaponi a le EU. Faatasi ai ma le tuputupu a'e pea o le mana'oga o tagata fa'atau, o le a le gata ina fesoasoani e fa'aleleia atili ai le gafatia e fa'aaoga ai le malosiaga fa'afouina, ae fa'aosofia ai fo'i pisinisi e fa'afaigaluega i le gaosiga o le malosiaga fa'afouina.
Fa'avavevave le fa'amaoniaina o oloa e maualalo le kaponi ma oloa e leai se kaponi
I le taimi nei, ua faʻalauiloa e le ArcelorMittal, o se kamupani uʻamea i Europa, le tusipasi uʻamea e leai se kaponi e ala i le fuafuaga a le xcarbtm, ua faʻalauiloa e le ThyssenKrupp le blueminttm, o se ituaiga uʻamea e maualalo le kaponi, ua fautuaina e le Nucor steel, o se kamupani uʻamea Amerika, le zero carbon steel econiqtm, ma ua fautuaina foʻi e le Schnitzer steel le GRN steeltm, o se mea e fai ai uʻamea ma uaea. I lalo o le faʻalauteleina o le faʻatinoina o le faʻaitiitia o le kaponi i le lalolagi, ua faʻasalalau faʻasolosolo e kamupani uʻamea ma uʻamea a Saina o Baowu, Hegang, Anshan Iron and steel, Jianlong, ma isi, le faʻafanua o le faʻaitiitia o le kaponi, ma faʻaauau pea ona faʻatasi ma kamupani faʻaonaponei a le lalolagi i suʻesuʻega o fofo faʻatekonolosi fou, ma taumafai e sili atu.
O le faʻatinoina moni o loʻo feagai pea ma le tele o faʻafitauli
E tele lava fa'alavelave i le fa'atinoina moni o le lafoga kaponi a le EU, ma o le faiga o le fua fa'atatau o le kaponi e leai se totogi o le a avea ma se tasi o fa'alavelave autu i le fa'atulafonoina o le lafoga kaponi. I le fa'ai'uga o le 2019, e silia ma le afa o pisinisi i le faiga fa'atauga kaponi a le EU o lo'o fiafia pea i fua fa'atatau o le kaponi e leai se totogi. O le a fa'alavelaveina ai le tauvaga ma e le ogatasi ma le fuafuaga a le EU e ausia ai le le fa'aaogaina o le kaponi i le 2050.
E le gata i lea, o loʻo faʻamoemoe le EU e ala i le faʻatinoina o lafoga o le kaponi faʻatasi ai ma tau tutusa o le kaponi i totonu o oloa faʻaulufale mai, o le a taumafai ai e ogatasi ma tulafono talafeagai a le faʻalapotopotoga o fefaʻatauaʻiga a le lalolagi, aemaise lava le Mataupu 1 (togafitiga sili ona fiafia i ai atunuʻu) ma le Mataupu 3 (mataupu faʻavae e le faʻailoga tagata o oloa tutusa) o le maliega lautele i luga o lafoga ma fefaʻatauaʻiga (GATT).
O le alamanuia uʻamea ma uʻamea o le alamanuia lea e sili ona tele le kaponi e faʻasaʻolotoina i le tamaoaiga faʻapisinisi a le lalolagi. I le taimi lava e tasi, o le alamanuia uʻamea ma uʻamea e umi lona filifili faʻapisinisi ma e lautele lona aafiaga. O le faʻatinoina o le faiga faʻavae o lafoga kaponi i lenei alamanuia o loʻo feagai ma luʻitau tetele. O le fuafuaga a le EU o le "tuputupu aʻe lanumeamata ma le suiga faʻatekinolosi" o le faʻamalosia lea o le tauvaga o alamanuia masani e pei o le alamanuia uʻamea. I le 2021, o le gaosiga uʻamea mata a le EU e 152.5 miliona tone, ma le gaosiga atoa a Europa e 203.7 miliona tone, faʻatasi ai ma le faʻaopoopoga o le 13.7% i lea tausaga ma lea tausaga, e 10.4% o le aofaʻi atoa o le gaosiga uʻamea mata i le lalolagi atoa. E mafai ona manatu o le faiga faʻavae o lafoga kaponi a le EU o loʻo taumafai foʻi e faʻatuina se faiga fou o fefaʻatauaʻiga, faʻatulaga ni tulafono fou o fefaʻatauaʻiga e faʻatatau i le faʻatalanoaina o suiga o le tau ma le atinaʻeina o alamanuia, ma taumafai e tuʻufaʻatasia i totonu o le faiga faʻalapotopotoga o fefaʻatauaʻiga a le lalolagi ina ia aoga i le EU.
O le uiga autū, o le lafoga o le kaponi o se pa puipui fou tau fefaʻatauaʻiga, lea e faʻamoemoe e puipuia le faʻamaoni o le EU ma e oʻo lava i le maketi uʻamea a Europa. E iai lava se vaitaimi o suiga e tolu tausaga aʻo leʻi faʻatinoina moni le lafoga o le kaponi a le EU. E iai lava le taimi mo atunuʻu ma pisinisi e faʻatulaga ai ni auala e teteʻe atu ai. O le malosi faʻamalosia o tulafono faʻavaomalo i luga o le faʻasaʻolotoina o le kaponi o le a naʻo le faʻateleina pe le faʻaitiitia. O le a auai malosi le pisinisi uʻamea ma uʻamea a Saina ma faʻasolosolo ona pulea le aia tatau e tautala ai o se fuafuaga faʻaleleia mo se taimi umi. Mo pisinisi uʻamea ma uʻamea, o le fuafuaga sili ona aoga o le uia lea o le auala o le atinaʻe lanumeamata ma le maualalo o le kaponi, taulimaina le sootaga i le va o le atinaʻe ma le faʻaitiitia o le faʻasaʻolotoina o le kaponi, faʻavavevave le suiga o le malosi tuai ma le malosi fou, atiina ae ma le malosi le malosi fou, faʻavavevave le atinaʻeina o tekonolosi lanumeamata ma faʻaleleia le tauvaga o le maketi i le lalolagi atoa.


Taimi na lafoina ai: Ape-06-2022